'Alle privťgegevens zijn te koop'     Meldplicht bij diefstal, verlies of misbruik persoonsgegevens

Welkom

Inleiding

Onderzoeken Mariëndijk

Onderzoeken Peter R. de Vries

De zaak Bolhaar

Onderzoeken Goderie van Groen

Geluidsfragmenten

Media

Strafdossier/Procesgang

Contact



Michel Kraay Inleiding


Information is a substitute for capital, for labor, for time, and for space, and everyone now understands that information has a value, a value they were not previously willing to recognize or budget forí Alvin Toffler

Privť-gegevens op bestelling

Een arrestatieteam staat in april 2003 voor het huis van Michel Kraay. De Hagenaar verstopt nog snel een stapel onderzoeken voordat de agenten hem inrekenen. Michel  belandt als eerste in zijn vakgebied in de cel vanwege zijn werk. Na zes lange maanden in voorarrest in het Huis van Bewaring verschijnt hij voor de rechter. De aanklacht tegen hem luidt: oplichting en deelname aan een criminele organisatie.

In 2002 loopt door het College Bescherming Persoonsgegevens een onderzoek naar MariŽndijk Intermediair BV, ťťn van de opdrachtgevers van Michel Kraay. Het CBP doet op 3 september 2002 een onaangekondigd onderzoek bij MariŽndijk Intermediair BV en maakt daarbij gebruik van deskundigen verbonden aan het Bureau Recherche Expertise Haaglanden en het Nederlands Forensisch Instituut. Uit de door het CBP onderzochte stukken blijkt dat medewerkers van MariŽndijk gespreksinstructies hebben om onder valse naam bij private en overheidsinstanties naar gegevens te vragen. De directeur van MariŽndijk Intermediair BV, Dennis Esajas, betrekt Michel Kraay in het onderzoek door aan het CBP te schrijven: ďinformatie die wij zelf niet kunnen of willen verzamelen wordt bij het bedrijf van de heer Kraay ingekochtĒ.

Werkte Michel mee aan het witwassen van crimineel geld of pleegde hij grootschalige fraude? Nee, Michel wordt als eerste Nederlander veroordeeld wegens jarenlang het dag in, dag uit verzamelen, analyseren en verkopen van gegevens van burgers en bedrijven waarop een geheimhoudingsplicht rust. Alle denkbare informatie over een persoon of bedrijf uit openbare en gesloten bronnen weet hij los te krijgen. Met deze gegevens doet hij aan waarheidsvinding voor het samenstellen van kredietadviezen, verhaal-, fraude-, risicoanalyse-, opsporings en achtergrondonderzoeken.

In duizenden computers staat informatie over mensen en bedrijven opgeslagen waaruit hij dagelijks en moeiteloos een breed scala aan persoons- en bedrijfsgegevens weet los te krijgen: adressen, salarissen, kentekens, arbeidsverleden, uitkeringen, opleidingen, hypotheken, geheime telefoonnummers, bankrekeningen, banksaldo's, gegevens van af- en bijboekingen, pinlocaties, omzetgegevens van ondernemingen en complete strafbladen. Het gaat om antwoorden op vragen als: op welke bezittingen valt beslag te leggen? Hoe is het gesteld met de moraliteit van een toekomstige zakenpartner? Is hij wel betrouwbaar of ter zake kundig? En in hoeverre is hij daadwerkelijk financieel daadkrachtig? Maar ook: wanneer en met welk vluchtnummer verliet een vermeende crimineel het land? En staat hij op een internationale opsporingslijst? Voor Michel is het beantwoorden van al deze vragen na enkele jaren niets minder dan een routineklus.


De opdrachtgevers en 'helers' van privť-informatie uit gesloten bronnen
In de schimmige maar florerende branche van deze informatiemakelaars was Michel snel, vindingrijk, analytisch en niet duur, beamen oud-collega's en vakgenoten. Vergeleken met andere bureaus werkte Michel speurend naar de waarheid voor een habbekrats. Hij deed dat in opdracht van gerenommeerde partijen uit de samenleving: advocatenkantoren in straf- en civiel recht (van Moszkowicz tot Pels Rijcken & Droogleever Fortuijn de landsadvocaat), beursgenoteerde banken (Abn-Amro, Fortis, ING) en verzekeringsmaatschappijen. Allemaal maken ze gebruik van de diensten van de informatiebureaus, die op illegale wijze aan persoonsgegevens komen. De opdrachten komen zelfs van overheidsinstanties en de landsadvocaat. Bij dit kantoor worden o.a. onderzoeken weggezet door de dienst Recherchezaken van het ministerie van VROM.† Maar ook het GAK en de belastingdienst behoorde tot de klantenkring van MariŽndijk Intermediair BV. http://www.michelkraay.nl/curieuze-klanten.php

Al deze partijen azen op de privť-gegevens van mensen en bedrijven, bijvoorbeeld omdat ze hun schulden niet betalen. In zo'n geval is het handig om te weten of er bij een wanbetaler verhaal valt te halen. Misschien heeft schuldenaar een luxe auto, vastgoed, banktegoeden of overige vermogensbestanddelen op naam staan, anders biedt beslaglegging geen soelaas. Voor verzekeringsmaatschappijen zoekt Michel uit of er geen fraude in het spel is nadat een bedrijf is afgebrand. Of dat een burger geen zware lichamelijke werkzaamheden verricht nadat hij aanspraak maakt op een schadevergoeding vanwege een whiplash. Banken vragen zich af of de grote bedragen die ze als krediet verstrekken niet in criminele handen vallen. Of dat de hypotheeknemer ook daadwerkelijk werkzaam is bij de opgegeven werkgever. En de landsadvocaat wil meer weten over een ontslagen medewerker: wat het woonadres is, met wie ze woont,  wie de werkgever of uitkeringsinstantie is, wat het bruto en netto maandinkomen is, wat voor auto ze heeft, of er betalingsachterstanden zijn, wat de bankrekeningen met saldi zijn, etc.

Recherchebureaus laten Michel onderzoek doen naar de feitelijke woon- en verblijfplaats van personen. Ook geeft hij hun antwoord op vragen als: waar is een auto gebleven met daarin dadersporen en op wiens naam staat een 06-nummer? Maar de bureaus vragen ook om zogenaamde relatieonderzoeken over hoe twee personen zich tot elkaar verhouden. In alimentatiekwesties gaat Michel na of er sprake is van financiŽle belangenverstrengeling in het voeren van een gemeenschappelijke huishouding, waardoor samenwoning kan worden aangetoond. Maar ook de vraag in welke kringen en met wie zich bepaalde personen begeven beantwoordt Michel moeiteloos.

Speurwerk voor Peter R. de Vries
Maar Michel speurde niet alleen naar fraudeurs, oplichters en wanbetalers: hij werkte ook vaak in opdracht van de media. Tv-programma's van SBS en TROS radar, opgelicht, vermist kregen via Michel informatie over personen die voor onthullingen in uitzendingen van wezenlijk belang waren maar ook de papieren media zoals Panorama. Zijn spectaculairste werk deed Michel voor Peter R. de Vries. In vele zaken die De Vries in zijn tv-programma behandelde, blijkt het administratieve recherchewerk voorheen uit de handen van Michel Kraay te zijn gekomen. Mede door de informatie die hij leverde zijn de nodige zaken aan het rollen gebracht. http://www.michelkraay.nl/peter-r-de-vries.php?Section=1

Met de summiere maar gerichte opdrachten voor De Vries, die via diens rechercheur Santema en Goderie van Groen bij Michel terechtkomen, weet hij wel raad. Michel slaagt er zelfs in een vrouw te achterhalen die haar identiteit heeft veranderd en is verhuisd. De enige aangeleverde informatie waarmee hij van start ging: een (verkeerde) naam en een geboortedatum. De persoon die Michel ondanks de beperkte hints wist te traceren is een ex-vriendin van, Louis H. Ook naar H. doet Michel onderzoek. Als Peter R. De Vries naar het adres van de vrouw gaat dat Michel heeft getraceerd, blijkt de vrouw een belastende verklaring over haar ex-vriend te kunnen geven. Ze vertelt voor de camera dat Louis H. eerder tegen haar heeft opgeschept over een moord op een vrouw en kinderen. Het wordt de eerste 'cold case' moordzaak die opnieuw geopend wordt: de zaak 'Bolhaar'. Michel  spoorde de vrouw in 25 minuten op en rekende daarvoor 25 euro.  http://www.michelkraay.nl/zaak-bolhaar.php

Voor andere media deed Michel onder meer onderzoek naar Lucia de B, Volkert van de Graaf en diens vriendin, alsmede belangrijke zakenmensen uit de Quote 500-lijst zoals horeca-ondernemer Sjoerd Kooistra en Willem Endstra. Talloze bekende Nederlanders - van de sportwereld tot politieke kopstukken - waren eveneens doel van onderzoek. Hij rechercheerde in de zaak van het meisje van Nulde en de HBO-fraude. Ook beursgenoteerde ondernemingen belandden op Michel 's bureau. http://www.michelkraay.nl/michel-kraay-goderie-van-groen.php?Section=Diverseonderzoeken

Complexe technische constructies, geraffineerde verdichtsels of omkoperij komen er niet aan te pas. Michel belt 'gewoon' onder een andere naam naar talloze overheidsorganen, uitkeringsinstanties, banken, verzekeringsmaatschappijen, rechtbanken, de criminele recherche informatiedienst (CRI), politiekantoren, de FIOD, woningbouwverenigingen en energiebedrijven. Kortom: overal waar mensen de telefoon opnemen die toegang hebben tot computersystemen met informatie. Hij doet zich voor als een collega of iemand van een andere instelling en vraagt de kantoormedewerkers 'even in het systeem te kijken'. Bijvoorbeeld omdat hij er zelf even niet in kan vanwege 'een computercrash' of omdat er 'koffie over zijn aantekeningen is gevallen'.

Sociale meesterhacker & Social engineering
Michel heeft telkens weer een andere smoes. Niet altijd trappen de gebelden in de vragen waar Michel mee komt, maar uiteindelijk slaagt hij vrijwel altijd. Want lukt het een keertje niet, dan belt hij gewoon naar een andere medewerker van dezelfde organisatie. Zo ontpopt Michel zich als een ware 'social engineer', een meester in het bespelen van mensen die hem nog nooit hebben gezien. Maar aan de telefoon komt Michel zo zelfverzekerd en amicaal over dat wie de hoorn opneemt geen enkel moment twijfelt: dit moet wel de persoon zijn die hij zegt dat hij is. Tijdens zijn belrondes bedient hij zich van verschillende accenten en alibi's. Wil Michel een kenteken natrekken bij de Rijksdienst voor het Wegverkeer in Groningen, dan gebruikt hij een andere accent dan wanneer hij opbelt naar de uitkeringsinstantie UWV in Zuid-Limburg. Als een kameleon wisselt hij moeiteloos en binnen enkele minuten van gedaante. http://www.michelkraay.nl/michel-kraay-social-engineering.php

Alle grote jongens weten ervan

In de praktijk zorgen de strenge privacyregels ervoor dat het doen aan waarheidsvinding naar kwaadwillenden wordt belemmerd. In dit gat duiken de handelsinformatie-en recherchebureaus. Zij worden ingehuurd door partijen die niet zelf de wet willen overtreden, maar er wel overduidelijk opdracht toe geven. Immers: banken, verzekeringsmaatschappijen en advocaten weten vanwege hun maatschappelijke positie en beroepsethiek maar al te goed dat de vertrouwelijke tot zeer geheime informatie waarnaar ze vragen, niet langs de legale weg te verkrijgen is. De partijen die opdracht gaven tot de privacyschendingen hebben daarmee aangezet tot oplichting, schending van de geheimhoudingsplicht en heling, maar zij hoeven zich niet te verantwoorden en worden niet vervolgd. Zelfs nu nog vraagt een van de grootste advocatenkantoren van Nederland privť-informatie uit gesloten bronnen op bij een handelsinformatiebureau, die alleen maar op onrechtmatige wijze achter deze gegevens kan komen.

Het College Bescherming Persoonsgegevens geeft toe dat het opdrachten heeft gezien van advocatenkantoren waar expliciet in stond dat de opdrachtgever langs reguliere weg niet in staat was om aan de informatie te komen en dat de opdrachtgevers strafbaar handelden door uitlokking van schending van de geheimhoudingsplicht, opzet- cq schuldheling en door illegaal verkregen gegevens te verwerken. ďAls je informatie gaat vragen over iemands belastinggegevens, kenteken, bankrekeningen, banksaldi, justitiŽle veroordelingen en inkomsten dan weet je dat je informatie aan het vragen bent, die je zonder toestemming van de betrokkene niet mag krijgen. Advocaten, banken en verzekeraars horen te weten dat ze om informatie vragen die alleen onrechtmatig verkregen kan wordenĒ, aldus de privacytoezichthouder.

Het waren geen mensen die een keer hun rekening niet hadden betaald naar wie Michel speurde: het ging om notoire wanbetalers, fraudeurs en oplichters. Zij kosten de maatschappij jaarlijks miljarden euro's. Juist grote oplichters en wanbetalers staan doorgaans nergens officieel ingeschreven en proberen zich zo veel mogelijk technisch in te dekken tegen interventie van derden. Michel achterhaalde dan bijvoorbeeld via een bank het officieuze woonadres van die persoon doordat daar de bankafschriften naar toe gingen. Dit soort gegevens vallen onder de privacywet. Medewerkers van instanties en bedrijven die hij aan de lijn krijgt, mogen ze niet geven, want ze hebben zich te houden aan hun wettelijke geheimhoudingsplicht. Toch weet Michel het meerdere keren voor elkaar te krijgen bij ťťn ambtenaar 150 sofinummers te checken. In feite handelen ook deze kantoormedewerkers strafbaar, net als alle opdrachtgevers. 

De opdrachtgevers konden heel goed weten dat de gekochte informatie illegaal verkregen was, zegt Bob Hoogenboom, hoogleraar Fraudewetenschappen aan de Neyenrode Universiteit. ĎDie bedrijven hebben boter op hun hoofdí. ĎEnerzijds benadrukken ze het belang van eerlijk en transparant bestuur en zakelijk ethiek, anderzijds maken ze gebruik van dit soort schimmige methodes om aan informatie te komen.í  En dat de meeste advocaten op de hoogte waren van de werkwijze van de handelsinformatiebureaus bleek uit de praktijkvoorbeelden op de KSU cursus beslagrecht, aldus docent mr Pablo van Klinken. In 2003 wonnen de advocatenkantoren dan ook een Big Brother Award.

Universitair docent J.J.C. Kabel van de Universiteit van Amsterdam zegt in de wetenschappelijke bundel ĎPrivacyregulering in theorie en praktijkí in de druk van 2007. ďIndien de onderzoeksopdracht door de opdrachtgever gedetailleerd wordt voorgeschreven, kan worden aangenomen dat deze in ieder geval het doel van de verwerking heeft vastgesteld.Ē En volgens de Wet Bescherming Persoonsgegevens (artikel 1 sub d) is degene die Ďdoel en middelen van de verwerkingí vaststelt de verantwoordelijke. En dat Ďgedetailleerd voorschrijvení gebeurde maar al te vaak. De meeste opdrachtgevers van de bureaus geven specifiek aan welke informatie ze willen ontvangen en geven daarbij zoveel mogelijk gegevens die ze zelf al over de te onderzoeken personen hebben. Spraakmakend voorbeeld is Jhr. Mr. A.W. Beelaerts van Blokland. Hij is sinds 2006 raadsheer bij het Gerechtshof  ís-Gravenhage en lid van het college van Afgevaardigden van de Orde van advocate. Voorheen was hij Deken van de Orde van advocaten bij de Hoge Raad der Nederlanden en lid van een aantal overlegorganen van de Nederlandse Orde van advocaten. Als curator in een faillissement vraagt hij dat er onderzocht moet worden op correcte afdracht van premies- en loonbelasting in de jaren zo mogelijk 2001, 2002 en 2003. Kabel: ďDat pleit op zijn minst voor een gedeelde verantwoordelijkheid, zo men al niet een volledige verantwoordelijkheid zou kunnen bepleiten voor de opdrachtgever en het bureau vervolgens als bewerker zou kunnen kwalificeren. Volgens Kabel is het voordeel van het leggen van de volle verantwoordelijkheid bij de opdrachtgever dat deze een nauwkeurige omschrijving van het onderzoek moet geven, volgens artikel 14 van de Wbp, terwijl informatie- en recherchebureaus zich bij hun onderzoeken laten leiden door eigen gedragscodes. http://books.google.nl/books?id=KPMWB-w7byQC&printsec=frontcover&dq=privacyregulering+in+de+theorie+en+praktijk Althans officieel, want in de praktijk lappen de bureaus de gedragscodes, die door de meeste bedrijven in de branche niet eens worden erkend, massaal aan hun laars.

Medewerker Richard Mildenberg van het Rotterdamse recherchebureau FIF33 vertelt in het Advocatenblad waarom advocaten niet zelf onderzoek doen: "Dit werk is niks voor advocaten, laat staan voor diens opdrachtgevers." Verderop in dat artikel constateert de auteur: "Advocaten lijkt het weinig te kunnen schelen hoe een recherchebureau aan zijn gegevens komt, als ze maar bruikbaar zijnĒ. Jan Moree van Morree & Gelderblom Advocaten uit Rotterdam: "Hoe zij aan hun gegevens komen? Ik vraag me dat wel eens af. Wij hebben sinds twee jaar de Wet op de persoonsregistratie en ik kan me voorstellen dat dat consequenties heeft. Maar hoe detectives daar concreet mee omgaan, weet ik niet. En het interesseert me eerlijk gezegd ook niet zoĒ. Jaap van Meurs, veertig jaar advocaat bij Van Meurs en Koerselman uit Rotterdam zegt in het Advocatenblad dat de informatie van de bureaus betrouwbaar is: "In al die jaren heb ik nooit meegemaakt dat de wederpartij ontkende wat er gezien was. En als ik niet kan vermoeden dat het om onrechtmatig verkregen bewijs gaat, vind ik het prima."

Dat was nog vijf jaar voor de aanname van de strengere Wet Bescherming Persoonsgegevens, maar de houding van de advocatuur is allerminst veranderd. Dat heeft er ook mee te maken dat rechters in civiele zaken zich niet al te vaak afvragen waar bewijsmateriaal vandaan komt en of dat wel op legale manier is verkregen. Kantonrechter J.A.I. Brada uit Amsterdam zegt in het Advocatenblad: "Wanneer de andere partij toegeeft, is er weinig aan de hand”. Volgens hem is het in het strafrecht beter geregeld: “Als iemand daar zegt dat het betreffende bewijs onrechtmatig is verkregen, hebben we een probleem”. Maar zelfs in strafzaken wordt er te weinig kritisch gekeken naar waar ingebracht bewijsmateriaal en informatie vandaan komt. De manier waarop bewijs en privé-informatie is verzameld en de daarbij gehanteerde recherche methoden worden te vaak over het hoofd gezien, constateerde raadsheer J.D.L. Nuis in het onderzoek Private opsporing in opdracht voor de Raad voor de Rechtspraak. Ook bewijsinformatie afkomstig van handelsinformatiebureaus worden in Nuis onderzoek als voorbeeld genoemd. De rol van de opdrachtgevers bij Mariëndijk Intermediair BV vind Nuis ronduit hypocriet. Bovendien dreigt de rechter zijn taak te verzaken wanneer hij niet adequaat gaat reageren teneinde de privacy van burgers te waarborgen. (http://www.libris.nl/webshop.cfm/Product.aspx/j-d-l-nuis/particulier-speurwerk-verplicht/9789059033085 )

Op Kamervragen van Hilbrand Nawijn in 2005 (kvr 23311) antwoordt de Minister van Justitie dat samenwerkingsverbanden met de media, zoals die plaatsvinden in het kader van opsporingsberichtgeving, regelmatig hun waarde hebben bewezen bij het strafrechtelijk onderzoek naar ernstige misdrijven. Daarbij gelden wel de beperkingen in de informatieverstrekking en dient de regie bij de opsporingsinstantie te liggen. Ik wil hierbij ook verwijzen naar de aanwijzing voorlichting opsporing en vervolging en de aanwijzing opsporingsberichtgeving van het College van procureurs-generaal. ´´Het kan nimmer zover gaan dat vertegenwoordigers van de media op grond van verstrekte inlichtingen zelfstandig onderzoek doen naar strafbare feiten. Dat is voorbehouden aan de opsporingsinstanties en zou kunnen leiden tot ongewenste interferentie met het strafrechtelijk onderzoek.´´ En voormalig Minister van justitie Ernst Hirsch Ballin: “we kunnen burgers en journalisten natuurlijk niet inschakelen om recherchewerk te doen dat volgens onze regels niet is toegelaten''. Hij benadrukte dat een veroordeling aan strenge regels is gebonden. (http://www.volkskrant.nl/vk/nl/2686/Binnenland/article/detail/957819/2008/02/25/Minister-Oordeel-niet-te-snel-bij-burgeropsporing.dhtml)

Maar Peter R. de Vries deed wel degelijk zelf (voor)onderzoek naar strafbare feiten en schakelde daarvoor regelmatig derden in om aan (opsporings) informatie uit niet openbare bronnen te komen, waarmee een partij zo volledig en betrouwbaar mogelijk in kaart kan worden gebracht. (http://www.michelkraay.nl/peter-r-de-vries.php?Section=1) (http://www.nrc.nl/nieuws/2011/08/06/nederlandse-roddelpers-huurt-ook-detectives/)

Desondanks heeft Justitie heeft al jaren wetenschap van deze werkwijze - wat door sommige media ook wel de ‘methode Peter R. de Vries’ wordt genoemd- (http://www.nd.nl/artikelen/2005/februari/05/de-methode-peter-r.-de-vries http://www.volkskrant.nl/vk/nl/2844/Archief/archief/article/detail/893892/2008/02/04/Methode-Peter-R-de-Vries-riskant.dhtml) , omdat in december 2003 het ministerie van Justitie aan de Politie Academie en ES&E Interim opdracht heeft gegeven onderzoek te doen naar private onderzoeksdiensten die niet vergunningsplichtig zijn onder de wet op de particuliere beveiliging en recherchebureaus (WPBR). Het rapport particuliere recherche is in december 2004 voltooid. Op pagina 17 is geschreven dat programma’s die zich specialiseren in het brengen van onderwerpen die verband houden met schendingen van wetten of normen en die daarvoor stelselmatig research verrichten, lijken in hun werkzaamheden sterk op recherchebureaus. In voorkomende gevallen schakelen de producenten van dergelijke programma’s ook recherchebureaus of handelsinformatiebureaus in om aan bepaalde informatie te komen (zie artikel HP de Tijd ’De Zondebok’ van Stan de Jong 2004) Na ampele overweging is besloten om de journalistiek niet in het onderzoek mee te nemen. De redenen hiervoor waren dat met het vergaren en verwerken van gevoelige informatie voor doeleinden die op het snijvlak van journalistiek en entertainment liggen, een heel nieuwe en complexe materie zou worden aangesneden, die het verdient om in een aparte studie te worden behandeld. Bovendien lijkt het er op dat bedoelde programmamakers veelal met succes een beroep zullen kunnen doen op het maatschappelijk belang van controle van de macht, vrije nieuwsgaring en vrijheid van meningsuiting. In de onderzoeksjournalistiek worden de randen en mazen van de wet verkend. Spraakmakend voorbeeld is het team van misdaadverslaggever Peter R de Vries. Wanneer hem wordt gevraagd hoe hij aan vertrouwelijke persoonsgegevens komt is het antwoord: ‘Vraag niet hoe het kan, profiteer ervan. Soms moet je geluk hebben in zaken. Het geluk dat je een goed kanaal aanboort. Ik ga niet het geheim van de smid vertellen’. Aan de andere kant is er heel veel openbaar. Ik zeg altijd: een vliegende kraai vangt altijd wat. Als je achter je bureau zit, gebeurt er niets'', aldus de Vries. Oud-collega Vuijk over de bankgegevens: ,,Daar zeg ik liever niets over. Ik denk niet dat het schering en inslag is. Maar ja, je kunt eruit concluderen dat dergelijke dingen kunnen in Nederland.'' (Parool 3 februari 2005) Wel verbaast het van der Velde tot op de dag van vandaag dat het team van de Vries binnen twee dagen de bankgegevens van zijn zus boven water had (Ze hadden nooit meer geld van hun bank opgenomen. De R. bleek bovendien met valse machtigingen geld op te nemen van de rekening van de Müllers . Van der Velde: ,,Ze kunnen blijkbaar meer dan de politie. Misschien kunnen ze een zak met geld bieden.''

Van Telefoontjes tot Interpol

De persoonsgegevensfabriek van Michel  draait in 2002 op volle toeren. Zijn twee belangrijkste opdrachtgevers zijn de handelsinformatiebureaus Mariëndijk Intermediair BV en Goderie van Groen BV. Het zijn de bekendste onder dit soort bureaus in Nederland. Zo'n beetje alle grote advocatenkantoren kennen Mariëndijk Intermediair BV: het Zoetermeerse bedrijf heeft een reputatie hoog te houden als het gaat om het leveren informatie die handig is bij het innen van aanzienlijke vorderingen.

Voor Mariëndijk Intermedair BV doet Michel vooral verhaals- en kredietwaardigheidonderzoeken. Heel anders is het werk voor het bureau Goderie van Groen BV, van wie Michel  opdrachten binnenkrijgt op slordig handgeschreven faxen, meestal voorzien van de toevoeging 'spoed'. Goderie van Groen was al in 1999 onderwerp van onderzoek door het College Bescherming Persoonsgegevens , nadat het TROS-programma Radar aandacht had besteed aan haar gegevenshandel. Op 10 mei 1999 toont TROS Radar hoe het bureau gevoelige privé-gegevens verkoopt. Het gaat onder meer om strafrechtelijke gegevens, gegevens over het verloop van de  militaire dienst en belastingtechnische gegevens. In een onderzoek naar Goderie van Groen BV concludeert de toenmalige Registratiekamer in november 1999 dat 'op onrechtmatige wijze gegevens zijn verstrekt die afkomstig zijn uit persoonsregistraties waarvoor een geheimhoudingsplicht geldt', maar ook dat er geen sprake was van enig strafbaar handelen. Behalve van overheidsinstanties komen de gegevens die Goderie van Groen verwerkte in de door TROS Radar gekochte rapportage van het GAK, RDW, bank etc.. Maar het bureau wist de dans te ontspringen en kwam er zonder straf mee weg. Ironisch genoeg werden de TROS-programma’s, Opgelicht, Vermist en zelfs Radar, vervolgens indirect klant bij Goderie van Groen BV.http://www.michelkraay.nl/goderie-buiten-schot.php

Ook oud-rechercheur Bert Santema was klant bij Goderie van Groen BV. Hij kan beschouwd worden als de rechterhand van Peter R. de Vries. Het team van de misdaadverslaggever geeft regelmatig opdrachten aan Santema om iets uit te zoeken en die opdrachten sluiste Santema vaak door naar Roy Goderie. Die stuurde ze dan meteen weer door naar Michel. Ook nu nog schakelt het team van de misdaadverslaggever zulk soort bedrijven in voor het verkrijgen van informatie waar een geheimhoudingsplicht op rust en die alleen maar wederrechtelijk is te verkrijgen. De vreemdste verzoeken kreeg Michel van Goderie van Groen. Zo wordt er gevraagd of hij kan uitzoeken of een persoon met een Zuid-Amerikaanse naam op de opsporingslijst van Interpol staat. Of dat hij een lijst kan geven van telefoongesprekken naar Thailand die iemand heeft gevoerd. Het lukt hem allemaal en de opdrachten blijven binnenkomen. Op donderdagavonden kijkt ook hij naar de uitzendingen van De Vries en ziet de zaken waar hij een tijdje daarvoor nog over heeft zitten bellen, maar heeft uiteindelijk zelf geen 'alibi'. Zo is hij tijdens zijn detentie getuige van 'Mabelgate'.

In de Cel

Rijk wordt Michel niet van zijn werk. Dit in tegenstelling tot de eigenaren van MariŽndijk Intermediair BV die er miljoenen mee hebben verdiend. ĎHet werk verrichtte ik niet alleen om commerciŽle motieven maar ook vanwege zingeving vanuit een sterk gevoel voor recht en onrechtí. Waar zijn opdrachtgevers rustig bedragen van boven de duizend euro voor onderzoeken rekenen, rekent Michel daar een fractie van. Voor sommige onderzoeken voor De Vries rekent de Hagenaar slechts 50 euro. Het was ook niet Michel zijn doelstelling om rijk te worden van zijn werk. Hij verdiende immers een goede boterham door 50 uur per week te werken.

De werkdruk is hoog en wordt Michel in de zomer van 2002 bijna te veel. MariŽndijk schuift steeds meer opdrachten naar hem toe. Later zal blijken waarom. Hij is een burnout nabij en denkt er aan met zijn werk te stoppen. Juist in die drukke periode kijkt de privacywaakhond van de overheid, het College Bescherming Persoonsgegevens, zonder dat hij het weet over zijn schouders mee.
  
In de zomer van 2002 is het CBP namelijk een onderzoek naar MariŽndijk gestart. De directie van het bureau is daarvan op de hoogte en speelt steeds meer opdrachten door naar Michel ,zodat het zou lijken dat alleen hij het is die zichzelf onder andere naam toegang verschaft tot informatie uit gesloten bronnen. Het CBP besluit voor het eerst in haar geschiedenis een dwangsom tegen een bedrijf te weten MariŽndijk op te leggen en aangifte te doen bij het OM. Als justitie in april 2003 Michel arresteert is hij de enige die voor langere tijd de bak in gaat. Tot dat moment wist hij niet dat het OM onderzoek naar hem deed. Ook was hij er niet van doordrongen dat een deel van het werk dat hij in opdracht deed - voor grote gerenommeerde partijen - beschouwd kon worden als een misdrijf ('oplichting'). Terwijl Michel is gedetineerd en vanwege recidivegevaar in voorlopige hechtenis moet blijven, gaat MariŽndijk Intermediair BV door met het vergaren van informatie d.m.v. listige kunstgrepen. Bang om te worden getapt via de vaste lijn heeft men daartoe mobiele telefoons gekocht.

Als de directeur van MariŽndijk, die dezelfde werkmethode hanteerde wordt gearresteerd staat hij na 12 dagen alweer op vrije voeten. Het personeel van MariŽndijk komt in januari 2004 na een schikking met het Openbaar Ministerie weg met kleine taakstraffen. De directie van MariŽndijk krijgt in september 2004 ook een taakstraf van 240 uur en voorwaardelijke straf maar worden in december 2008 door het Haagsche hof vrijgesproken. Michel heeft echter dan al van april 2003 tot oktober 2003 zes lange maanden in voorarrest gezeten en wordt uiteindelijk veroordeeld conform zijn voorarrest. In de gevangenis krijgt de Hagenees te maken met informanten, psychische stress en achterdocht van medegedetineerden. Als ze horen waarvoor hij zit, denken medegevangenen dat hij zelf informant is. Terwijl twee andere gedetineerden juist overmatige belangstelling voor Michel tonen. Tot overmaat van ramp wordt hij in de laatste weken met opzet in het Huis van Bewaring op een afdeling geplaatst tussen mensen waar hij voor misdaadverslaggever Peter R. de Vries onderzoek naar heeft gedaan. Zonder reclassering of overige begeleiding wordt hij op straat gezet. Zijn huis en alle andere bezittingen is hij kwijt geraakt: onder zware druk treft Michel met Justitie in de ontnemingzaak een schikking van Ä 110.000,-  en aan advocaatkosten is hij Ä 40.000,- kwijt.

Openbaar Ministerie

Als een van de vele ontmoedigingstactieken schreef hoofdofficier De Wit in november 2004 zelfs aan Michel dat het onverstandig was als hij met zijn verhaal naar de media zou stappen. De Wit kwam met deze opmerking, die indruist tegen de vrijheid van meningsuiting, juist in de week waarin Theo van Gogh was vermoord. Politie en justitie zouden Michel echter juist dankbaar moeten zijn. Hij nam de politie werk uit handen en toonde met zijn werk ernstige misstanden in de samenleving aan: fraude, oplichting en misdaden. Dit deed hij voor massamedia, die een controlerende functie hebben in de maatschappij. Rechercheur Woud Otter en Marjolijn Smit hebben in zijn proces-verbaal gemanipuleerd en hij heeft diverse stukken met belangrijke informatie die in beslag zijn genomen nooit teruggekregen. Hierbij is valsheid in geschrifte gepleegd. http://www.volkskrant.nl/archief_gratis/article928706.ece/Drukte_verdringt_tijd_voor_reflectie

De Handel gaat door
Michel is niet de enige die met de handel in vertrouwelijke persoons- en bedrijfsgegevens geld verdiende. Het is een 'booming business'. Intussen gaat de handel hierin gewoon door: 'Alle privégegevens zijn te koop' (http://www.vn.nl/Standaard-Media-Pagina/Alle-privegegevens-zijn-te-koop.htm) (http://www.nrc.nl/nieuws/2011/08/06/nederlandse-roddelpers-huurt-ook-detectives/) En al eerder bleek uit telefoongesprekken met diverse handelsinformatie- en recherchebureaus blijkt dat ze nog altijd informatie beloven te leveren die ze op geen enkele legale manier kunnen verkrijgen, van banksaldi tot kentekens.


Maar helemaal stuitend is dat de feitelijk leidinggevenden van MariŽndijk Intermediair BV, omgedoopt tot Regres Info BV in 2009 verder gaan met het leveren van vertrouwelijk privťgegevens, na eind december2008 door het Gerechtshof Den Haag te† zijn vrijgesproken van dergelijke praktijken. De heer M. van Leusden van Allianz: ĎAllianz Nederland heeft Regres Info BV opdracht gegeven om van meerdere bankrekeningen het saldo te achterhaken. Voor de geleverde informatie is Allianz Nederland door Regres Info BV gefactureerdí. http://www.michelkraay.nl/michel-kraay-geluidsfragmenten.php geluidsfragment 10 . Eveneens vertellen in 2009 ex-medewerkers die bij MariŽndijk Intermediair en Regres Info BV op de loonlijst hebben gestaan dat de feitelijk leidinggevenden achter deze bedrijven: ĎDennis Esajas en Rick Verreijdt gaan er gewoon mee door, ik zag wel eens wat op de trap liggen, opdrachten voor banksaldi bedoel ik daní.

Saillant is ook dat het bureau Goderie van Groen BV door Justitie in 2003 willens en wetens buiten schot is gehouden. Tegen het bedrijf werd toen wel proces verbaal opgemaakt, maar tot vervolging kwam het. Daarom kon ook dit bedrijf in 2006 nog door gaan met het verkopen van bankrekeningen en banksaldi. http://ikregeer.nl/document/ah-tk-20062007-2† Maar uiteindelijk heeft in 2007 naar aanleiding van een aangifte van het College Bescherming Persoonsgegevens alsnog strafrechtelijk onderzoek plaatsgevonden naar de handelswijze van onderzoeksbureau Goderie van Groen. Dit onderzoek had betrekking op de periode 2006-2007 en niet 2003 met voorliggende jaren.† Goderie van Groen BV en haar feitelijk leidinggevende zijn in 2008 door de rechtbank Den haag veroordeeld tot een taakstraf van 160 dienstverlening en een voorwaardelijke gevangenisstraf van 6 weken met een proeftijd van twee jaar. Tegen het vonnis werd door het OM en Goderie geen hoger beroep ingesteld.††

Evenzeer gaat Peter R. de Vries door met het bevragen, verzamelen en verwerken van vertrouwelijke informatie. Zulks blijkt uit meerdere feiten en omstandigheden. Desondanks stelt Peter R. de Vries dat hij nooit detectives inschakelt om vertrouwelijke persoonsgegevens te vergaren.  http://www.volkskrant.nl/archief_gratis/article1263079.ece/Alle_informatie_is_te_koop http://www.telegraaf.nl/binnenland/3829245/__Dossiers_Peter_R._de_Vries_in_beslag__.html

Deze praktijken kunnen alleen maar doorgaan omdat er grotere belangen in het spel zijn. Ook na de veroordelingen van Michel en de medewerkers van MariŽndijk kopen de grote advocatenkantoren van Nederland willens en wetens informatie bij handelsinformatie, recherche of onderzoeksbureaus. De behoefte aan informatie uit gesloten bronnen waar een geheimhoudingsplicht op rust blijft onverminderd groot.

De piepkleine Nederlandse Vereniging van Handelsinformatiebureaus nam in 2004 weliswaar een gedragscode aan, maar in de praktijk blijkt die van geringe waarde. Ook een zogenaamde certificering van recherchebureaus door het Ministerie van Justitie en andere allerhande schijnmaatregelen stellen in feite weinig voor, want de bedrijven schenden gewoon de privacywet.

Het College Bescherming Persoonsgegevens stelde in 2003 de minister van Justitie en binnenlandse zaken van de zaak tegen Michel en Mariendijk op de hoogte, zodat er treffende maatregelen genomen konden worden.  De Inspectie Werk en Inkomen stuurde een rapport over de 'gegevensbescherming' bij het Uitvoeringsinstituut Werknemersverzekeringen (UWV), het Centrum voor Werk en Inkomen (CWI) en de Sociale Verzekeringsbank (SVB) naar de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. De conclusie van dit document: de drie organisaties hebben hun zaakjes nog steeds niet op orde. De inspectie sluit dan ook niet uit dat 'onrechtmatige gegevensverstrekking' door ambtenaren doorgaat. Hoewel er niks veranderd is, noemde de voorzitter van het College Bescherming Persoonsgegevens, Jacob Kohnstamm, de arrestatie van Michel nog 'een mijlpaal'. Hij betitelde hem als 'iemand die als een stand-up comedian links en rechts vertrouwelijke informatie los praatte'.

Discussie
Deze site roept een nieuwe ethische discussie op over privacy. Na '11 september', '11 maart' en '2 november' ging het debat over privacy vooral over ruimere bevoegdheden van justitie en politie in de strijd tegen het internationale terrorisme. Die zijn inmiddels al gerealiseerd. Maatregelen als de legitimatieplicht, het aftappen van telefonie op grote schaal, de verplichte opslag van verkeersgegevens van telefonie en internet en het oprukkende cameratoezicht stuitten op steeds minder maatschappelijk verzet. Als burgers gevraagd wordt wat ze belangrijker vinden - privacy of veiligheid - dan kiest de grote meerderheid voor het laatste.

Het privacyvraagstuk dat mede uit deze site opdoemt, gaat over een andere keuze: die tussen individuele privacy of het algemeen belang. Kosten de huidige belemmeringen om persoonsgegevens op te vragen de maatschappij onevenredig veel geld? Zijn ze eigenlijk niet alleen in het voordeel van kwaadwillende partijen? En loopt de aanpak van onze schuldenlast erdoor geen averij op? Kennelijk wel, want grote bedrijven maar ook de overheid geven opdracht tot het schenden van de privacywet. In de praktijk geeft die wet dan ook geen enkele garantie over de bescherming van persoonsgegevens. 
 
Met deze site stapt Michel uit de schaduw en toont hij uiterst gedetailleerd en gedocumenteerd zijn werkwijze. Hoe hij in het geheim voor overheidsdiensten, banken, verzekeringen, advocaten, recherchebureaus, Peter R. de Vries en andere media werkte en hoe hij die vertrouwelijke privť- en bedrijfsgegevens verkreeg. En voor het soort werk dat hij deed, was een netwerk nodig, want zonder opdrachtgevers kon hij niet aan de slag. In zekere zin waren die allemaal medeplichtig, want ze moeten begrepen hebben dat ze opdracht gaven tot het achterhalen van vertrouwelijke informatie die langs de legale weg niet te achterhalen was.

Deze site onthult ook dat de nationale tv-rechercheur Peter R. de Vries in het kader van waarheidsvinding, met regelmaat derden inschakelt om aan vertrouwelijke privť-gegevens te komen.

Het verhaal van Michel  werpt voor het eerst licht op de schimmige handel in vertrouwelijke persoonsgegevens. Die was tot nu toe totaal onbekend bij de meeste burgers. Zij staan er niet bij stil dat al die instanties en bedrijven die hun gegevens registreren onvoldoende bescherming bieden tegen buitenstaanders. Dat probleem wordt alleen maar groter door de koppeling van steeds meer informatiesystemen.

Big Brother
Deze site toont schokkend aan dat 'Big Brother' in de praktijk al jaren bestaat. In de vorm van de overheid, maar ook bedrijven die handelen in privť-informatie. Uitgebreid komt in het verhaal aan bod hoe gegevens los te krijgen. Hoe doe je dat? Met welke gesprekstechnieken? En bij welke instantie in welk systeem moet je zijn voor welke informatie?

De site is ook een scherpe waarschuwing voor ambtenaren, bankpersoneel en andere medewerkers van bedrijven en organisaties die persoonsgegevens beheren. Passen zij zelf wel genoeg op als ze iemand aan de telefoon krijgen? En waar moeten ze dan op letten? En in hoeverre is de overheid tegenwoordig - nu op duizenden plaatsen gevoelige gegevens staan geregistreerd - nog wel in staat de privacy van burgers te beschermen?

Deze site gaat antwoord geven op die vragen en zet de privacydiscussie op een nieuw spoor. Wordt het niet tijd voor een betere balans tussen de bescherming van privacygevoelige gegevens van individuele burgers en het algemene, economische belang van heel Nederland? Dat is uiteindelijk een zaak van de politiek. Intussen is vooral ťťn persoon geplet tussen deze schijnbaar tegenstrijdige belangen: Michel. De combinatie tussen zijn persoonlijke verhaal en de brede maatschappelijke discussie doet meer dan verbazen. Het zet aan tot nadenken.

Meer: Het buitenland van Pretexting en Blagging

†††††††† Social Engineering en de zwakste schakel tussen het toetsenboord en de stoel

†††††††† Curieuze klanten: de opdrachtgevers en 'helers' van privť-informatie uit gesloten bronnen

†††††††† Modus operandi: telefonisch rechercheren

†††††††† Wat zijn persoongegevens?